Bardağın Dolu Tarafını Yetim Bıraktık

4 dk okuma süresi

Bu yazının sesli anlatımı da mevcuttur.

Bir öğretmenimiz vardı. Ödevleri dağıttıktan sonra sınıfta dolaşır, herkesin defterine tek tek bakardı. Yanlışlar yerine, doğru yapılan bir yerin üzerine parmağını koyar ve “Bak, bunu güzel yapmışsın. Buradan devam edebilirsin” derdi. Ardından büyük cümleler kurmazdı. Ne uzun nasihatler verir ne de eksikleri sıralardı.

O cümle, bizlerin cesaretle tutunduğu bir dal olurdu. Çünkü insan, iyi yaptığı şeyin keşfedildiğini hissettiğinde öğrenmeye açık olur.

Yıllar sonra, ilk işe başladığım günlerde bu yaklaşımı yeniden yaşadım. Tecrübem azdı ama öğrenme isteğim fazlaydı. Çok iyi bir yönetici ile çalışma fırsatım oldu. Bana işi öğretirken önce doğru yaptığım yere dikkat çekerdi. “Burası iyi” der, sonra güven veren bir ses tonuyla geliştirebileceğim tarafımı gösterirdi. Bu küçük dokunuşlar beni cesaretlendirirdi. Kısa sürede daha fazla sorumluluk almaya başladım. Öğrendikçe öğrenmek istedim.

Ancak zamanla fark ettim ki, benim yaşadığım bu şans herkesin kapısını çalmıyor. Hayatın akışı içerisinde bardağın dolu tarafını aslında ne kadar çok yetim bıraktığımızı gördüm.

Bu yaklaşımı bardak metaforu ile ele alabiliriz. İnsan, içinde damıttığı emeğiyle ve yaşanmışlıklarıyla dolarak anlam kazanır. Elbette henüz dolmamış yerleri de vardır. Biz bardağa baktığımızda gözümüz çoğu zaman hemen boşluğa düşer, “orası eksik, burası olmamış” deriz. Dolu olan taraf ise sessiz ve kimsesiz kalır. “Buraya nasıl doldun?” diye soran pek olmaz, o birikmiş emeğin eli tutulmaz.

Sahipsiz kalan, takdir edilmeyen her başarı bir noktada yetim kalır, suskunlaşır ve yerini derin bir boşluğa bırakır. Belki de insan çoğu zaman eksiklerinden değil, görülmeyen güçlü yanlarını taşımaktan yorulur.

Çünkü bardak dediğimiz şey aslında insandır. Bardağın dolu tarafı kendiliğinden dolmaz. Zaman ister, sabır ister, emek ister. O doluluk, taşırmadan, dökmeden, ince ince biriktirmektir.

Halbuki desteklenen ve paylaşılan her ‘dolu taraf’, eksik olanı kendiliğinden geliştirmeye, doldurmaya başlar. İnsan, kendi güçlü yanına yaslanabildiğinde zayıf taraflarına da daha sakin, daha cesur ve daha yapıcı yaklaşır. İnsanı yetiştirmek, dolu tarafının üzerine titreyerek o birikimi büyütmektir.

Bugün teknolojiyi, yapay zekâyı, sistemleri konuşuyoruz. Ancak asıl teknoloji, insan yetiştirme sanatıdır. Teknolojiye anlam katacak, onu değere dönüştürecek yine insandır. 

İnsan gelişmeden teknolojiden mucize beklemek, işlemciye ruh yüklemeye çalışmak gibidir.

O yüzden bardağın dolu tarafına bakmak, sadece bir nezaket değil, toplumsal bir sorumluluktur. Çalıştığımız yerde, yaşadığımız mahallede, dokunduğumuz her hayatta ‘olumlu olanı’ fark edip elinden tutmak, aslında geleceğe bırakılmış en asil mirastır.

Toplumlar, kurumlar ve ülkeler, ancak insana yatırım yaptıklarında kalıcı bir yükseliş yakalarlar. En gelişmiş teknolojiler bile nihayetinde birer araçtır. Asıl belirleyici olan, o aracı tutan elin ne kadar yetkin, o akla yön veren ruhun ne kadar huzurlu olduğudur. Bu yüzden teknolojiden önce insana yatırım yapmak bir tercihten öte, bir zorunluluktur. Çünkü bir bardağı gerçekten dolduran şey, içindeki cevheri fark eden o insani dokunuştur.

Belki de bu yüzden mesele hâlâ aynı yerde başlıyor.

Bazen bir insanın dünyasını değiştiren şey, başarısının keşfedilmesi, dolu tarafının görülmesi ve omuzuna bırakılan sahici bir eldir.

Belki de bu yüzden, insan yetiştirmeyi ihmal eden hiçbir sistem uzun süre ayakta kalamıyor.

Zira bardağın dolu tarafına bakıp o cevheri fark etmek bir insana bırakılacak en güzel miras, yetim kalmış bir başarıyı tutup ayağa kaldırmak ise yarınlara yapılacak en büyük yatırımdır.

Sevgiyle var olun.

İrfan KESKİN, Ocak 2026